Ιστορικό Ιερού Ναού

Η ανέγερση Ιδρυματικού Ναού στο χώρο του Κωνσταντοπoυλείσυ Οίκου Ευγηρίας και Χρονιών Παθήσεων παρουσιάσθηκε ως πρώτη ανάγκη με την έναρξη της λειτουργίας του Ευγηρείου στους καλαίσθητους, ευρύχωρους, υγιεινούς και άνετους χώρους των κτιρίων που με ζήλο και δαψιλή χορηγία ανήγειρε στην περιοχή του Γηροκομείου η μεγάλη Ευεργέτιδα Πηνελόπη Θ. Κωνσταντοπούλου. Η αναγκαιότητά του προέκυψε ευθύς ως οι πρώτοι γέροντες θέλησαν και πήγαν στη μονή του Γηροκομείου για να προσευχηθούν. Κατά την επιστροφή, η ανηφόρα από τη Μονή ως το Ευγηρείο δοκίμασε υπερβολικά την αντοχή τους και δεν τόλμησαν οι περισσότεροι να ξαναπάνε.
Επειδή όμως για τους ηλικιωμένους η ανάγκη να προσευχηθούν και να λάβουν μέρος στη θεία λειτουργία είναι επιτακτική, οι περιθαλπόμενοι γέροντες άρχισαν να παραπονούνται και να παρακαλούν συνεχώς για ανέγερση ναού στο χώρο του Ευγηρείου.
Η Διοικούσα Επιτροπή του Ευγηρείου έβλεπε την ανάγκη της ικανοποίησης της επιθυμίας των γερόντων αλλά η δαπάνη για την ανέγερση ενός ναού ήταν μεγάλη και απαγορευτική για τις οικονομικές δυνατότητες του Ευγηρείου.
Την περίοδο εκείνη επισκέφθηκε το Ευγηρείο ο πατρινός δημοσιογράφος Κωνσταντίνος Καγκελάρης ο οποίος, αφού περιηγήθηκε όλους τους χώρους του κτιρίου, διαπίστωσε και αυτός την απουσία του ναού. Σε δεύτερη επίσκεψη του συζήτησε το θέμα με τον τότε Γραμματέα της Διοικούσας Επιτροπής του Ευγηρείου, τον Θεόδωρο Ι. Παπαναγιώτου και ζήτησε να προσφέρει το προϊόν της πώλησης μιας οικίας του για την ανέγερση Ιδρυματικού Ναού στο χώρο του Ευγηρείου που να είναι αφιερωμένος στη μνήμη των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης.
Η πρόταση αυτή χαροποίησε ιδιαίτερα όλο το Διοικητικό Συμβούλιο, έγινε ασμένως δεκτή και αμέσως άρχισαν οι διαβουλεύσεις τόσο για την εξεύρεση του κατάλληλου χώρου για την ανέγερση του όσο και για την εκπόνηση της σχετικής αρχιτεκτονικής μελέτης.
Με πρωτοβουλία του Θεόδωρου Παπαναγιώτου και τη σύμφωνη γνώμη της Διοικούσας Επιτροπής επελέγη κατ’ αρχήν ο χώρος όπου έπρεπε να ανεγερθεί ο ναός. Κύριο κριτήριο ήταν να ευρίσκεται στο ίδιο οριζόντιο επίπεδο με το κτίριο του Ευγηρείου ώστε να είναι δυνατή η μετάβαση σ’ αυτόν και όσων γερόντων είχαν μεγάλη δυσβασία και μετακινούνταν είτε στηριζόμενοι σε βακτηρίες είτε υποστηριζόμενοι από το υπαλληλικό προσωπικό. Τέτοιος χώρος, που πληρούσε αυτή την προϋπόθεση, ήταν ο επικλινής χώρος που εκτεινόταν νότια του Ευγηρείου. Εκεί αποφασίσθηκε η ανέγερση του ναού.
Στη συνέχεια η Διοικούσα Επιτροπή με την 11/30.4.91 απόφασή της ανέθεσε τη σύνταξη της αρχιτεκτονικής μελέτης του ναού στον αρχιτέκτονα κ. Αρθούρο Σκέπερς από την Αθήνα, ο οποίος είχε εκπονήσει και τη μελέτη του Ιερού Ναού του Αγίου Κυρίλλου στο χώρο του πρώην Πτωχοκομείου Πατρών στην Ακτή Δυμαίων 53. Την απόφασή της αυτή την τροποποίησε με την 18/8.8.91 απόφαση της και ανέθεσε τη μελέτη στον Αιμίλιο γιο του Αρθούρου Σκέπερς, έπειτα από επιστολή του Αρθούρου, επειδή ο ίδιος συνταξιοδοτήθηκε
Όταν παραλήφθηκε η αρχιτεκτονική μελέτη η Διοικούσα Επιτροπή με την 24/28.11.1991 απόφαση της ανέθεσε στο μηχανικό Γεώργιο Καρατζά την επίβλεψη της κατασκευής του έργου.
Η θεμελίωση του ναού έγινε στις 15 Μαρτίου 1992 και το κτίριο ολοκληρώθηκε στο τέ¬λος του 1993. Ευθύς αμέσως έγινε η πλακόστρωση του δαπέδου του ναού από τον Γεώργιο Χ. Ξυπολιά και του προαυλείου χώρου από τον Βασίλειο Γκράϊτσεκ. Η τοποθέτηση στο μέ¬σον του δαπέδου ορειχάλκινου ανάγλυφου δικέφαλου αετού από τον Ιωάννη Δρακόπουλο κόσμησε ιδιαίτερα το χώρο. Τα μεταλλικά παράθυρα και οι πόρτες του κτιρίου έγιναν από την Ν.Βρυώνης και Κ.Κρεμανταλάς Ο.Ε.. και οι μεταλλικές πόρτες του πρόναου κατασκευά¬στηκαν από τους Αφούς Ξαξηρά στην Αθήνα και τοποθετήθηκαν στις θέσεις τους αμέσως μετά. Παράλληλα άρχισε και η επίπλωση του ναού και η αγιογράφηση του.
Το τέμπλο και οι πολυέλαιοι κατασκευάστηκαν από τον Αθηναίο ξυλόγλυπτη Γεώργιο Φαλιαρίδη. Η ωραιότητα του ξυλόγλυπτου με τις ωραίες εικόνες που τοποθετήθηκαν σ’ αυτό κόσμησε εξαρχής ιδιαίτερα το ναό.
Ακολούθησε η κατασκευή και τοποθέτηση από την Ν.Ματσινόπουλος-Γ.Καραφωτιάς Ο.Ε. του Δεσποτικού θρόνου, των στασιδιών, του παγκαριού, των κανδηλιών, των απλικών του αναλογίου και των προσκυνηταριών.
Επίσης αγοράσθηκαν και τα δύο μεγάλα μανουάλια, οι καμπάνες και όλα τα ιερά σκεύη του Ιερού Βήματος.
Συγχρόνως άρχισε και η αγιογράφηση, αν και όχι με το γρήγορο ρυθμό των άλλων προμηθειών, λόγω κόστους.
Πρώτα ολοκληρώθηκε η αγιογράφηση του Ιερού Βήματος, ακολούθησε η αγιογράφηση της οροφής, έπειτα των πλαγίων τοίχων, του πρόναου και τελευταία του δυτικού τοίχου.
Την αγιοκατάταξη για την αγιογράφηση του ναού την επιμελήθηκε ο Θεόδωρος Παπαναγιώτου και όλες οι εικόνες έγιναν σε μουσαμά (πλην των εικόνων του τέμπλου, του δε¬σποτικού και των προσκυνηταριών που έγιναν σε ξύλο) και επικολλήθηκαν μετά στις θέσεις τους.
Ο ζωγράφος που επελέγη για την αγιογράφηση του ναού ήταν ο Γεώργιος Μπογδανόπουλος, ο οποίος ιστόρησε κατ’ αρχήν τις εικόνες του τέμπλου (Χριστού, Παναγίας, Ιωάν¬νου του Προδρόμου, Κωνσταντίνου και Ελένης, Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και των Αρ¬χαγγέλων Γαβριήλ και Μιχαήλ), την εικόνα του Δεσποτικού και τις εικόνες των προσκυνη¬ταριών.
Έπειτα, σύμφωνα με τη σειρά της αγιοκατάταξης, εικονογράφησε και επικόλλη¬σε στο άνω μέρος του Ιερού Βήματος την «Πλατυτέρα» και πάνω, σε όλη την αψίδα του τοίχου, την εικόνα «Η προετοιμασία του θρόνου». Στο κάτω μέρος των τοίχων του Ιε¬ρού Βήματος, μέχρι του ύψους του άνω μέρους των παραθύρων, τις εικόνες των Αγίων Γρηγορίου του Θεολόγου, Ιακώβου του Αδελφοθέου, Μεγάλου Βασιλείου, Ιωάννου του Χρυσοστόμου, Γρηγορίου του Διαλόγου και Διονυσίου του Αρεοπαγίτου.
Στην κόγχη της Ιεράς Προθέσεως άνω την εικόνα της «Άκρας ταπείνωσης του Κυρί¬ου» και κάτω το «Όραμα του Πέτρου Αλεξανδρείας».
Στο διακονικό άνω την εικόνα της Καιομένης Βάτου και κάτω τις εικόνες των Αγίων διακόνων Στεφάνου και Προχόρου.
Στους πλαϊνούς τοίχους του Ιερού, στο βόρειο, τοποθέτησε την εικόνα της Σταύρωσης του Κυρίου, στο νότιο, την εικόνα της Αποκαθήλωσης του Κυρίου, ενώ στο τύμπανο την εικόνα της Αναλήψεως του Κυρίου.
Στην αψίδα πάνω από το τέμπλο τοποθέτησε τις εικόνες (κεφαλές) των ένδεκα Απο¬στολών και στις βάσεις της αψίδας τις εικόνες των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου (μπούστο).
Στην οροφή του κυρίως ναού, στο μέσον, τοποθετήθηκε η εικόνα του Παντοκράτορας και των τεσσάρων Ευαγγελιστών και στα πλάγια, στο μεν βόρειο μέρος από ανατολικά, προς τα δυτικά τοποθετήθηκαν οι εικόνες του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, της Γέννησης του Κυρίου και της Βάπτισης του Κυρίου στο δε νότιο η «εις ‘Αδου Κάθοδος», η Ψηλάφησις του Θωμά και η Πεντηκοστή.
Στις κολόνες του τοίχου επικόλλησε τις εικόνες των Αποστόλων Ανδρέου και Σωσιπάτρου και των Αγίων Δημητρίου και Γεωργίου.
Στο πάνω μέρος του βόρειου τοίχου του κυρίως ναού τοποθέτησε τις εικόνες «Ο Χριστός αλειφόμενος μύρω», «Η του Θεού Σοφία» και «Εδίψησα και εποτίσατέ με».
Στο πάνω μέρος του νότιου τοίχου τοποθέτησε τις εικόνες «Ο Ιησούς ιώμενος τον τυφλόν». «ο Ιερός Νιπτήρ» και «Επείνασα και εδώκατέ μοι φαγείν»,
Στο κάτω μέρος του βόρειου, του δυτικού και του νότιου τοίχου επικόλλησε με την α¬ναγραφόμενη σειρά (αρχής γενομένης από το ανατολικό μέρος του βόρειου τοίχου), τις ει¬κόνες των Αγίων: Σπυρίδωνος, Διονυσίου, Νεκταρίου επισκόπου Πενταπόλεως, Ιωάννου του Ελεήμονος επισκόπου Αλεξανδρείας, Νικολάου επισκόπου Μύρων, Κυρίλλου επισκό¬που Αλεξανδρείας, Αθανασίου επισκόπου Αλεξανδρείας, Γερασίμου, Αικατερίνης, Πελαγίας και Πηνελόπης.
Στο δυτικό τοίχο και στη θέση του ηλεκτρικού πίνακα τοποθετήθηκε αργότερα και η εικόνα του Αγίου Τρύφωνα, ιστορημένη από τους ζωγράφους Χρήστο και Ευγένιο Λιμάρ.
Οι ζωγράφοι Χρήστος και Ευγένιος Λιμάρ τοποθέτησαν επίσης στην οροφή του Πρόναου, σε κυκλοτερή πλαίσια, τις εικόνες (κεφαλές) των Προφητών Ησαΐα, Ιεζεκιήλ, Ηλία, Δαυίδ, Ιερεμία και Σοφονίου,.
Η αγιογράφηση του ναού ολοκληρώθηκε από τον ζωγράφο Κωνσταντίνο Παπατριανταφυλλόπουλο ο οποίος τοποθέτησε στο πάνω μέρος του δυτικού τοίχου του κυρίως ναού την εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και αριστερά και δεξιά της τις εικόνες της «Ζωοδόχου Πηγής» και του Αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.
Ο καλλωπισμός του ναού συμπληρώθηκε με διακοσμητικά στοιχεία από τον Γεώργιο Ν. Διαμαντή.
Χρειάσθηκαν συνολικά 85.100.724 δραχμές και περίπου επτά χρόνια για να ολοκλη¬ρωθεί η ανέγερση, εικονογράφηση και γενικά η τελειοποίηση του ναού. Το ξεκίνημα των εργασιών άρχισε στις 15.3.1992 και το όλο έργο τελείωσε με την ολοκλήρωση της αγιο¬γράφηση στις 29.1.1999. Για όλες τις εργασίες η Διοικούσα Επιτροπή τήρησε σχολαστικά τις νόμιμες διαδικασίες, κάλυψε όλες τις ενέργειές της με σχετικές πράξεις και δαπάνησε με περίσκεψη τα χρήματα που πλουσιοπάροχα πρόσφεραν οι συμπολίτες μας για την ολο¬κλήρωση του έργου. Και είναι άξιο ιδιαιτέρας μνείας το γεγονός ότι όλες οι δαπάνες, και τα 85.100.724 δραχμές, καλύφθηκαν από δωρεές των συμπολιτών μας. Το όνομα κάθε δωρητού αναγράφηκε και στο σκεύος ή στην εικόνα που δώρησε και συνολικά τα ονόμα¬τα όλων των δωρητών και των χρημάτων ή των ειδών που δώρησαν αναγράφονται στους πίνακες που ακολουθούν. Θα ήταν όμως παράλειψη αν δεν μνημονευόταν ιδιαίτερα εκτός από τον Κωνσταντίνο Καγκελάρη, του οποίου η δωρεά ανήλθε στο ποσόν των 23.100.000 δραχμών και αποτέλεσε την βάση για την ανέγερση του ναού και οι Τζόλας Κωνσταντίνος (5.000.000), Τούλα Σταυρούλα (5.000.000), Αβραντινή Χρυσάνθη (2.216.030), Γιαννό¬πουλος Κωνσταντίνος (1.800.000), Ροδοπούλου Βασιλική (1.680.114), Παναγόπουλος Κωνσταντίνος (1.620.000), Καραμούζης Αντώνιος (1.500.000), Κούτου Αργυρώ (1.500.000), Μπουτζέρης Εμμανουήλ (1.424.323), Κοσμά Ελένη (1.000.000), Λαμπρο¬πούλου Θεοδώρα (1.000.000), Πετρόπουλος Διονύσιος (1.000.000) για τα μεγάλα χρημα¬τικά ποσά που προσέφεραν και ειδικά ο Θεόδωρος Παπαναγιώτου στις γνώσεις, τη δρα¬στηριότητα και την επίβλεψη του οποίου στηρίχθηκε όλο το έργο.
Τα εγκαίνια του ναού έγιναν από τον σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Πατρών Νικόδημο Α’ την Κυριακή 9 Οκτωβρίου 1994 και έκτοτε ο ναός λειτουργεί συνεχώς. Τα δύο πρώτα έτη υπηρέτησαν το ναό εναλλάξ οι ιερείς Μάριος Πανουτσόπουλος, Παναγιώτης Ταρσινός και Κωνσταντίνος Μπαράκος από τον Ιερό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης της Αρόης και στη συνέχεια παρέμεινε μόνος ο ιερέας Κωνσταντίνος Μπαράκος, μέχρι της κοιμήσεώς του και εις Κύριον εκδημία του τον Ιανουάριο του 2006. Από 1-1-2006 και μετέπειτα επί μονίμου βάσεως ιερουργεί στον Ιερό Ναό με απόσπαση από την ενορία Αγίου Χαραλάμπους Τσουκαλεΐκων Πατρών ο Ιερεύς π. Δημήτριος Βαβίλης συνεπικουρούμενος περιοδικά από τον πρωτοπρεσβύτερο π. Κων/νο Καπετανόπουλο, ο οποίος επιτελεί και το μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως στους υπερήλικες περιθαλπομένους του Κωνσταντοπούλειου Ευγηρείου. Ψάλτες έψαλαν στην αρχή εθελοντικά διάφοροι, από 1/1/95 μέχρι 12/2/95 ο Παύλος Μπίτσας, από 1/4/95 μέχρι 10/3/96 ο Βασίλειος Κοζιώρης, ο Παύλος Κυδωνιάτης από 10-3-1996 μέχρι 27-7-2003 και έκτοτε μέχρι σήμερα ο Κων/νος Κατσουγκράκης. Την εξυ¬πηρέτηση του ναού σε όλους τους άλλους τομείς την κάνει ο Διευθυντής του Ευγηρείου Γεώργιος Σολωμός συνεπικουρούμενος στο έργο του από τον προϊστάμενο του λογιστηρί¬ου Δημήτριο Καρτέρη.
Η ανελιπής τέλεση λειτουργιών, μυστηρίων και μνημοσύνων στο ναό απέδειξε την μεγάλη αξία που έχει ο ναός για το Ευγηρείο, αφού, εκτός από την εξυπηρέτηση των θρη¬σκευτικών καθηκόντων των τροφίμων, έφερε κοντά στο Ευγηρείο τους κατοίκους της πό¬λης, προς μεγάλη ευχαρίστηση των περιθαλπομένων και έδωσε την ευκαιρία στους φιλάν¬θρωπους να εκφράζουν ποικιλότροπα τα αισθήματά τους προς τους συνανθρώπους τους που στο τέλος της ζωής τους, μη έχοντας οικογενειακή ή άλλη υποστήριξη, έχουν βρει κα¬ταφυγή στο Ευγηρείο.